Wstęp
Parafia Przemienienia Pańskiego, usytuowana w malowniczej miejscowości Topolany, jest istotnym punktem na religijnej mapie dekanatu Gródek w diecezji białostocko-gdańskiej. Jako parafia prawosławna, odgrywa kluczową rolę w życiu duchowym lokalnej społeczności. Jej historia sięga XVIII wieku, co czyni ją jednym z dłużej istniejących ośrodków prawosławnych w regionie. W ramach parafii funkcjonują nie tylko cerkwie, ale również kaplice, które służą mieszkańcom okolicznych miejscowości.
Struktura parafii
Parafia Przemienienia Pańskiego obejmuje kilka miejscowości, w tym Topolany, Wierch-Topolany, Potoka oraz wiele innych. W skład jej struktury wchodzą dwie cerkwie oraz dwie kaplice. Główną świątynią jest cerkiew Przemienienia Pańskiego, która pełni rolę parafialną. Natomiast cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego, znajdująca się w uroczysku Piatienka, pełni funkcję cmentarną. Oprócz tego, na terenie parafii znajdują się kaplice: św. Anny w Potoce oraz św. Paraskiewy w Piatience, które również oferują miejsce do modlitwy i refleksji dla wiernych.
Historia parafii
Historia parafii Przemienienia Pańskiego jest bogata i pełna zwrotów akcji. Powstała na początku XVIII wieku, a już niedługo później przyjęła postanowienia unii brzeskiej, co wpłynęło na jej dalszy rozwój. W 1835 roku parafia została jednak zlikwidowana, a jej wierni zostali przyłączeni do sąsiedniej parafii w Potoce. Po czterech latach jednakże, dzięki decyzjom synodu połockiego, parafia w Potoce powróciła do prawosławia.
Po I wojnie światowej nastąpiły kolejne zmiany. Parafia w Potoce uległa likwidacji, a wierni z Topolan zostali przyłączeni do parafii w Zabłudowie. Jednakże lokalna społeczność nie zapomniała o swojej duchowej ojczyźnie i dążyła do reaktywacji parafii. Ta miała miejsce w 1940 roku, chociaż niektóre źródła podają, że mogło to nastąpić już w 1932 roku.
W sierpniu 2018 roku rozpoczęto budowę kaplicy pw. św. Anny na terenie dawnej cerkwi w Potoce, która została zniszczona podczas I wojny światowej. Uroczystość poświęcenia nowej kaplicy miała miejsce 5 października 2019 roku i była prowadzona przez arcybiskupa białostockiego i gdańskiego Jakuba. Nowa kaplica ma na celu upamiętnienie tragicznych wydarzeń pacyfikacji Potoki z maja 1945 roku.
Proboszczowie parafii
W ciągu swojej historii parafia Przemienienia Pańskiego miała wielu proboszczów, którzy przyczynili się do jej rozwoju duchowego i organizacyjnego. Od 1928 roku aż do 1953 roku proboszczem był ks. Grzegorz Stalbowski, który pełnił funkcję opiekuna duchowego przed reaktywacją parafii. Następnie przez długi czas posługę sprawował ks. Piotr Miedźwiedziew od 1954 do 1986 roku.
Po nim obowiązki przejął ks. Jan Gacuta (1987-1994), a następnie ks. Grzegorz Ostaszewski (1994-2010). Od 4 października 2010 roku proboszczem paraf
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).