Kaplica św. Jerzego w Nowem – historia i architektura
Kaplica św. Jerzego, usytuowana w malowniczym Nowem nad Wisłą, to ważny zabytek architektury gotyckiej, który przyciąga uwagę zarówno turystów, jak i miłośników historii. Jej ceglana konstrukcja oraz bogata historia sprawiają, że jest nie tylko miejscem kultu religijnego, ale także świadkiem przemian społecznych i kulturalnych tego regionu. Obecnie kaplica pełni funkcję cmentarza, co dodaje jej dodatkowego znaczenia w kontekście lokalnej tradycji.
Architektura kaplicy
Kaplica została zbudowana w XV wieku na rzucie wydłużonego ośmioboku, co odzwierciedla średniowieczne wzorce architektoniczne. Jej forma nawiązuje do Kopuły na Skale, która w tamtym czasie była utożsamiana ze Świątynią Jerozolimską. Taki projekt świadczy o dążeniu do stworzenia miejsca, które miałoby symbolizować duchowe centrum i jednocześnie nawiązywać do tradycji chrześcijańskiej.
Dach kaplicy wieńczy niewielka, drewniana wieżyczka o kwadratowym kształcie, która dodaje budowli charakterystycznego wyglądu. Na zewnętrznych ścianach kaplicy można zauważyć pozostałości czterech masywnych słupów, znanych jako skarpy, które pierwotnie wzmacniały konstrukcję. Niestety, na początku XIX wieku dokonano ich usunięcia wraz z zakrystią, co wpłynęło na pierwotny kształt budowli. Obecnie jedynie fragmenty skarp znajdują się pod ziemią, a ich zaokrąglone występy są jedynie cieniem dawnej świetności.
Historia kaplicy św. Jerzego
Najstarsze informacje dotyczące kaplicy św. Jerzego sięgają 1474 roku. Początkowo pełniła ona funkcję przyszpitalnej kaplicy przy przytułku dla osób starszych, co podkreśla jej rolę w lokalnej społeczności. Kaplica była zlokalizowana poza murami miasta, co było typowe dla tego rodzaju obiektów w średniowieczu. Mieszkańcy Nowego przez wiele lat uważali ją za starszą od fary miejskiej, twierdząc, że pierwotnie stanowiła kościół parafialny.
W XVI wieku, po przejęciu kościoła klasztornego przez luteranów, kaplica św. Jerzego stała się jedynym miejscem kultu katolickiego w mieście przez okres około czterdziestu lat. Wewnątrz kaplicy spoczywał ostatni zakonnik z klasztoru bernardynów, ojciec Roman Wax, który zmarł 22 czerwca 1822 roku. Po kasacie klasztoru część jego wyposażenia przeniesiono do kaplicy, co świadczy o jej znaczeniu jako miejsca sakralnego.
Przemiany i współczesność
Kolejne dekady przyniosły zmiany w otoczeniu kaplicy. W 1828 roku rozebrano zrujnowany budynek szpitala znajdującego się w pobliżu podczas budowy drogi z Gdańska. Aż do 1861 roku trwały prace nad nowym szpitalem, który również stał się częścią parafii św. Mateusza w Nowem nad Wisłą. Współczesny budynek szpitala jest obecnie wykorzystywany przez grabarza.
W latach 50. XX wieku kaplica św. Jerzego pełniła dodatkową rolę edukacyjną; organizowano tu lekcje religii w czasie, gdy nie odbywały się one w szkołach. W tym samym okresie przygotowywano salkę katechetyczną w pobliskiej starej baszcie. W 2011 roku przeprowadzono gruntowny remont obiektu, który przywrócił mu dawną świetność i umożliwił dalsze użytk
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).